Δευτέρα, 9 Οκτωβρίου 2017

Η οικονομία της απόσχισης (IΙ)



Η στοχευμένη ενίσχυση μιας αποκλειστικής συνεργασίας γερμανικών εταιριών με ευημερούσες περιοχές σε κράτη με φτωχοποιημένα τμήματα, ευνόησε συστηματικά την ενίσχυση αυτονομιστικών-αποσχιστικών κινημάτων στη δυτική Ευρώπη. 

Αυτό δείχνει μια ανάλυση των αυτονομιστικών κινημάτων στην Καταλονία, τη Λομβαρδία και τη Φλάνδρα. Σύμφωνα μ’ αυτή, τόσο η Φλάνδρα όσο και η Λομβαρδία, δυό έτσι κι αλλιώς οικονομικά ισχυρές περιοχές, μπόρεσαν κατ’ αυτό τον τρόπο να μεγαλώσουν την απόστασή τους από τα φτωχότερες περιοχές˙ στο Βέλγιο και την Ιταλία, όχι τελευταία, με το ότι έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην επέκταση της ισχυρότερης οικονομίας της ΕΕ, της γερμανικής. Η Καταλονία και η Λομβαρδία, μπόρεσαν να αναπτύξουν επίσης, σε μια αποκλειστική συνεργασία με το ομόσπονδο κρατίδιο της Βάδης Βυρτεμβέργης, το προβάδισμά τους απέναντι στις φτωχότερες περιοχές της Ισπανίας και της Ιταλίας. Αυτό πυροδότησε τις εκάστοτε ελίτ των περιοχών αυτών, να σταματήσουν μέσω κρατικής αναδιανομής την εκροή μέσων, ώστε να υπάρξει μεγαλύτερη αυτονομία ή ακόμη και απόσχιση. Οι συνέπειες μιας στοχευόμενης συνεργασίας όχι με ξένα κράτη, αλλά μόνο με εύπορες περιοχές, είναι γνωστές από την πρώην Γιουγκοσλαβία.

[Αναλυτικότερα]


«Ισχυρή Γερμανία, ισχυρή Αμβέρσα»

Η Φλάνδρα, το ολλανδόφωνο τμήμα του Βελγίου, του οποίου το αυτονομιστικό κίνημα ανήκει ήδη από καιρό στα πιο ισχυρά αυτονομιστικά κινήματα της ΕΕ, κερδίζει σε μεγάλο βαθμό από τη στενή του συνεργασία με τη Γερμανία. Η Γερμανία είναι ο σημαντικότερος αγοραστής των φλαμανδικών εξαγωγών˙ πέρυσι, από τις συνολικές εξαγωγές της Φλάνδρας, αξίας 302,4 δισεκατομμυρίων ευρώ, παραδόσεις εμπορευμάτων αξίας άνω των 50 δισεκατομμυρίων ευρώ πήγαν σε πελάτες της Γερμανίας [1]. Επιπλέον, οι γερμανικές επιχειρήσεις είναι από τους μεγαλύτερους επενδυτές στη χώρα. Πυρήνας των γερμανο-φλαμανδικών οικονομικών σχέσεων είναι το λιμάνι της Αμβέρσας, το δεύτερο μεγαλύτερο της Ευρώπης μετά το λιμάνι του Ρότερνταμ˙ η σημασία του για τη γερμανική οικονομία εξαγωγών φαίνεται στο ότι από εκεί το έτος 2015, από τα περίπου 214 εκατομμύρια τόνους, σχεδόν το ένα τρίτο -68 εκατομμύρια τόνοι- παραδόθηκαν από τη Γερμανία ή μεταφέρθηκαν προς τη Γερμανία. Επιπλέον, πολλές γερμανικές εταιρίες, για παράδειγμα η BASF και η Bayer, έχουν επενδύσει δισεκατομμύρια σε τοποθεσίες του λιμανιού της Αμβέρσας. «Χωρίς ισχυρή Γερμανία δεν υπάρχει ισχυρή Αμβέρσα», δήλωσε ήδη πριν από χρόνια ο εκπρόσωπος του λιμανιού στη Γερμανία [2]. Επειδή η γερμανική οικονομία κερδίζει από την ΕΕ και την ευρωζώνη και αναπτύσσεται αδιάκοπα, αναπτύσσεται και η οικονομία της Φλάνδρας περισσότερο από εκείνη της νοτιο-βελγικής περιοχής, της Βαλλονίας, η οποία είναι περισσότερο προσανατολισμένη προς τη Γαλλία. Κατ’ αυτό τον τρόπο αυξάνει η ενισχυτική αποσχιστική διαφορά ευημερίας στο Βέλγιο.


«Προσανατολισμένη στη Γερμανία»

Και η Λομβαρδία, η πιο οικονομικά ισχυρή περιοχή της Ιταλίας, επωφελείται ιδιαίτερα από τις σχέσεις της με τη Γερμανία. Η Γερμανία με έναν όγκο εμπορικών συναλλαγών περίπου 40 δισεκατομμυρίων ευρώ, αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο της˙ σύμφωνα με εμπειρογνώμονες, οι λομβαρδικές εταιρίες είναι «παραδοσιακά προσανατολισμένες σε μια συνεργασία με τη νότια Γερμανία», η οποία θεωρείται για αυτούς, «ως η πύλη προς τη βόρεια και ανατολική Ευρώπη» [3]. Αντίστροφα, η περιοχή αποτελεί το κεντρικό σημείο εκκίνησης για τις γερμανικές εταιρίες στην Ιταλία. Υποδέχεται περίπου το ένα τρίτο των γερμανικών εξαγωγών στη χώρα˙ από τις συνολικά περίπου 3000 γερμανικές εταιρίες, οι οποίες διατηρούν υποκατάστημα στην Ιταλία, οι μισές περίπου από αυτές έχουν εγκατασταθεί στη Λομβαρδία. Μεταξύ άλλων, κορυφαία κοντσέρν όπως οι BASF, Bayer, Bosch, BMW, Deutsche Bank, SAP και Siemens εγκατέστησαν τα ιταλικά κεντρικά τους γραφεία στο/ή κοντά στο Μιλάνο [4]. Εκεί έχει, όχι τελευταία, την έδρα της και η μεγαλύτερη τράπεζα της χώρας, η Unicredit, η οποία μεταβιβάστηκε στην [γερμανική] Münchner HypoVereinsbank. Η ισχύς της γερμανικής οικονομίας συνεισφέρει αισθητά στην ανάπτυξη της Λομβαρδίας, ιδιαίτερα σε σχέση με το φτωχό νότο της Ιταλίας.


Βασική θέση εκκίνησης

Και στην Καταλονία, οι συναλλαγές με τη Γερμανία έχουν μέχρι σήμερα ιδιαίτερα μεγάλη σημασία. Από τη Γερμανία προήλθαν το έτος 2015 το 18,3% των εισαγωγών της Καταλονίας, περισσότερες από κάθε άλλη χώρα. Αντίστροφα, η Γερμανία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος αγοραστής των εξαγωγών της Καταλονίας. Περισσότερο από το 10% των επενδύσεων στην Καταλονία προέρχονται από τη Γερμανία. Αντίστροφα, η περιοχή αυτή για τις γερμανικές εταιρίες αποτελεί τη βασική θέση εκκίνησης στην Ισπανία. Οι μισές από τις περίπου 1600 εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην Ισπανία με γερμανική συμμετοχή έχουν την έδρα τους εκεί˙ στην Καταλονία για παράδειγμα, είναι παρούσες οι εταιρίες BASF, Bayer, Boehringer, Henkel, Merck και Siemens [5]. Η SEAT, θυγατρική της Volkswagen, έχει την έδρα της στο Μαρτονέλ κοντά στη Βαρκελώνη. Όπως η Φλάνδρα και η Λομβαρδία, έτσι και η Καταλονία κερδίζει όταν ο σημαντικότερος επιχειρηματικός εταίρος της –η γερμανική οικονομία- ευημερεί˙ αυτό συνέβαινε τα προηγούμενα χρόνια παρά την κρίση λόγω της κυρίαρχης θέσης της Γερμανίας στην ΕΕ.


Όποιος έχει, σ’ αυτόν δίνεται

Το ότι οι γερμανικές εταιρίες συνεργάζονται κυρίως με τις πιο ισχυρά οικονομικά περιοχές και, κατ’ αυτό τον τρόπο, μεγαλώνουν τη διαφορά ευημερίας στις χώρες-στόχους τους, δεν αποτελεί απλά ένα ανεξάρτητο προτσές, αλλά ενισχύεται πολιτικά στοχευόμενα. Ένα παράδειγμα προσφέρει η κοινοπραξία «Τέσσερις Κινητήρες για την Ευρώπη», η οποία ιδρύθηκε το 1988 και περιλαμβάνει το γερμανικό ομόσπονδο κρατίδιο της Βάδης Βυρτεμβέργης, την περιοχή της Καταλονίας, τη Λομβαρδία καθώς και την Ωβέρνη-Ρον-Αλπ (Γαλλία). Αυτή στοχεύει γενικά στην επέκταση της οικονομικής συνεργασίας μεταξύ των συμμετεχόντων περιοχών, ρίχνοντας το βάρος για παράδειγμα στη βελτίωση της υποδομής των συγκοινωνιών και των τηλεπικοινωνιών, καθώς και στη στενή συνεργασία στους τομείς της έρευνας και της τεχνολογίας. Αυτό έχει ως στόχο να αυξηθεί σαφώς η «ανταγωνιστικότητα» των «Τεσσάρων Κινητήρων» [6]. Εδώ, οι οργανωτές δέχονται τουλάχιστον ότι σε χώρες με έντονες περιφερειακές διαφορές, όπως η Ισπανία και η Ιταλία, θα αυξηθούν επίσης οι εσωτερικές διαφορές μεταξύ των, έτσι κι αλλιώς, σχετικά ευημερούμενων περιοχών των μελών των «Τεσσάρων Κινητήρων» και ότι θα αυξηθούν αντίστοιχα σημαντικά στις φτωχότερες περιοχές αυτών των χωρών. Ακριβώς, αυτές οι διαφορές σχηματίζουν το εύφορο έδαφος, το οποίο μακροπρόθεσμα ωθεί τις περιφερειακές ελίτ, με σκοπό την αποφυγή ροής χρημάτων μέσω της κρατικής αναδιανομής, για προσπάθειες προς την αυτονομία και την απόσχιση.


Όπως και στη Γιουγκοσλαβία

Το φαινόμενο, του ότι μια οικονομικά ωφέλιμη συνεργασία με επιλεγμένες, συγκριτικά ευημερούσες περιοχές, η οποία μεγαλώνει ακόμη περισσότερο τις ήδη υπάρχουσες εσωτερικές διαφορές στα κράτη τους, δεν είναι κάτι άγνωστο. Ένα παράδειγμα προσφέρει η συνεργασία γερμανικών, ιταλικών, αυστριακών και γιουγκοσλαβικών περιοχών στην «Κοινοπραξία Άλπεις-Αδριατική», η οποία ιδρύθηκε το 1978 υπό τη συμμετοχή της κυβέρνησης CSU [Χριστιανο-Κοινωνική Ένωση] του ομόσπονδου κρατιδίου της Βαυαρίας. Αυτή συγκέντρωσε, εκτός από τη Βαυαρία, πολλά ομόσπονδα αυστριακά κρατίδια και περιοχές της βόρειας Ιταλίας –και τις συνέδεσε με τις γιουγκοσλαβικές ομόσπονδες δημοκρατίες της Σλοβενίας και της Κροατίας. Δηλωμένος στόχος ήταν να εντατικοποιηθεί η διαπεριφερειακή συνεργασία και, μεταξύ άλλων, να επιτευχθεί μια βελτίωση της υποδομής των μεταφορών και της συνεργασίας στην έρευνα. Στο Βελιγράδι ασκήθηκε κριτική λόγω της αποκλειστικής συμμετοχής των δυό πιο πλούσιων βόρειων ομόσπονδων δημοκρατιών, για μια «νέα απόσχιση υπό ευρωπαϊκό κάλυμμα», αναφέρει ένας παρατηρητής [7]. Πραγματικά, γράφει ο πρώην πρωθυπουργός της Βαυαρίας Max Streibl κάνοντας μια ανασκόπηση, «σχετικά με την κοινοπραξία», «συνδέθηκε» η Σλοβενία και η Κροατία ιδιαίτερα επιτυχημένα «με την κεντρική και δυτική Ευρώπη»: «Ο δρόμος τους προς την ανεξαρτησία το 1990/91» στη συνέχεια «συνοδεύτηκε μόνιμα από την αλληλεγγύη των μελών της κοινοπραξίας» [8]. Πέρα απ’ το ότι ήταν η βασική αιτία της σλοβενικής και της κροατικής απόσχισης, η «Κοινοπραξία Άλπεις-Αδριατική» ενίσχυσε τις υπάρχουσες διαφορές στη Γιουγκοσλαβία και έτσι, σε τελική ανάλυση, συνεισέφερε σημαντικά στη διάσπασή της.


Πηγή: german-foreign-policy.com, 05.10.2017

ΜετάφρασηΕπιμέλεια: Παναγιώτης Γαβάνας
________

Σημειώσεις

[1] Trotz Brexit: Flanderns Export boomt weiter. deredactie.be 03.04.2017. Αποκλίσεις από τη γερμανική στατιστική εξωτερικού εμπορίου περιορίζονται μόνο από διαφορές στην ονομασία των αρχικών χωρών.

[2] Thorsten Karbach: Antwerpens Hafen ist auf Erfolg angelegt. www.aachener-zeitung.de 29.03.2014.

[3] Ausländische Direktinvestitionen in Italien brechen ein. www.gtai.de 12.02.2010.

[4] Lombardei - Wirtschaftsmotor Italiens. www.gtai.de 24.04.2015.

[5] Catalonia Connects Deutschland. Generalitat de Catalunya. catalonia.com.

[6] Présentation. www.4motors.eu.

[7] Bernd Posselt: Europa der Regionen. www.bernd-posselt.de 26.06.2012.

[8] Hans Peter LInss, Roland Schönfeld (Hg.): Deutschland und die Völker Südosteuropas. Festschrift für Walter Althammer zum 65. Geburtstag. München 1993.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.