Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017

Η έννοια «γενική κρίση του καπιταλισμού» στον Ευγένιο Βάργκα



Αιτίες γέννησης και όρια εφαρμογής

του Thomas Kuczynski

Στο τελευταίο κεφάλαιο του έργου του Ο ιμπεριαλισμός ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού, ο Λένιν διαπιστώνει: «Απ’ όλα όσα είπαμε για την οικονομική ουσία του ιμπεριαλισμού βγαίνει ότι πρέπει να τον χαρακτηρίσουμε σαν μεταβατικό ή, πιο σωστά, σαν καπιταλισμό που πεθαίνει» [1]. Πρέπει να ομολογήσω ότι ως φοιτητής, δηλαδή πριν από πενήντα χρόνια, μετά από την ανάγνωση αυτού του χαρακτηρισμού κατά τις πανεπιστημιακές παραδόσεις που ακολουθούσαν σχετικά με τη γενική κρίση του καπιταλισμού, καθώς και αργότερα, έθετα διαρκώς το ερώτημα, για ποιο λόγο ένας «καπιταλισμός που πεθαίνει» πρέπει να καταλήξει και σε μια γενική κρίση˙ ο θάνατος αρκεί. 

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017

Μιλώντας σε παιδιά του Γυμνασίου για την καλή διατροφή



Το υπουργείο Παιδείας στο πλαίσιο της «Θεματικής Βδομάδας» περιλαμβάνει την ενότητα «Διατροφή και ποιότητα ζωής». Φυσικά είναι υποκριτικό, τη στιγμή που ο υποσιτισμός στα σχολεία βγάζει πια μάτι, που τα όποια προγράμματα σίτισης των μαθητών δεν επαρκούν καν, να μιλάει το υπουργείο μιας κυβέρνησης που υλοποιεί μια πολιτική ενάντια στα συμφέροντα του λαού και της νεολαίας, για «διατροφικές επιλογές». Ωστόσο, δίνεται η δυνατότητα να συζητήσουμε με τους μαθητές ορισμένα ζητήματα σε σχέση με αυτό το θέμα.

Κυριακή, 19 Φεβρουαρίου 2017

Έγγραφο «Ένορκης Αποκήρυξης» του Γαλιλαίου



Δίνουμε στη δημοσιότητα το πλήρες κείμενο-ντοκουμέντο που υπέγραψε και διάβασε ο Γαλιλαίος Γαλιλέι (15.2.1564 - 8.1.1642) στις 22 Ιουνίου 1633 μπροστά στην Ιερά Εξέταση μετά από βασανιστήρια και την απειλή για ακόμη πιο φοβερά μαρτύρια, σύμφωνα με το οποίο αποκήρυξε τη διδασκαλία του ότι «ο Ήλιος είναι το κέντρο του κόσμου και ότι δεν κινείται, και ότι το κέντρο του κόσμου είναι η Γη και κινείται», προκειμένου να αποφύγει το βασανιστικό θάνατο στη φωτιά. Εντούτοις, ο Γαλιλαίος καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη, η οποία στη συνέχεια μετατράπηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό και παρ’ όλο που το 1637 είχε τυφλωθεί εντελώς, αναγκάστηκε να εκτίσει την ποινή αυτή μέχρι το θάνατό του (ΠΓ).

Παρασκευή, 17 Φεβρουαρίου 2017

Ο Γαλιλαίος και η διάψευση της πτολεμαϊκής κοσμολογίας



του Franco Selleri

Σε μια επιστολή του προς τον Ιουλιανό των Μεδίκων με ημερομηνία 1 Ιανουαρίου 1611 ο Γαλιλαίος ανέφερε τις παρατηρήσεις του για την Αφροδίτη, τις οποίες είχε καταγράψει τους τρεις προηγούμενους μήνες, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο είχε καταφέρει «να δει με τις ίδιες τις αισθήσεις όσα δεν είχε ποτέ αμφισβητήσει ο νους». 

Τετάρτη, 15 Φεβρουαρίου 2017

Γαλιλαίος Γαλιλέι: Η χειραφέτηση της φυσικής επιστήμης



Σαν σήμερα (15/2) το 1564 γεννήθηκε ο Ιταλός φυσικός, μαθηματικός, αστρονόμος και φιλόσοφος Γαλιλαίος Γαλιλέι. Με αφορμή αυτό το γεγονός δημοσιεύουμε τρία κείμενα τα οποία αναφέρονται στη ζωή και το έργο του. Στο άρθρο που ακολουθεί γίνεται αναφορά στο ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο έζησε και εργάστηκε ο Γαλιλαίος, στις ανακαλύψεις και εφευρέσεις του, καθώς και στην περιορισμένη αποκατάστασή του από τον πάπα του Βατικανού το 1992 (ΠΓ).

του Gerhard Feldbauer

Δευτέρα, 13 Φεβρουαρίου 2017

Commentariolus*



του Νικόλαου Κοπέρνικου

Οι προηγούμενοι από μας, παρατηρώ, υπέθεσαν ένα μεγάλο αριθμό ουρανίων σφαιρών, κυρίως για να εξηγήσουν τη φαινομενική κίνηση των πλανητών με την αρχή της ομοιομορφίας˙ επειδή θεωρούσαν ως εντελώς παράλογο ένα ουράνιο σώμα το οποίο είναι τέλεια σφαιρικό να μην κινείται πάντοτε ομοιόμορφα. Συνδέοντας και συνδυάζοντας ομοιόμορφες κινήσεις με διάφορους τρόπους είδαν ότι μπορούσαν να κάνουν οποιοδήποτε σώμα να φαίνεται πως κινείται σε οποιαδήποτε θέση.

Παρασκευή, 10 Φεβρουαρίου 2017

Ποιητική συλλογή Μαραμπού (1933)



Σαν σήμερα (10/2) το 1975 έφυγε από τη ζωή ο Έλληνας ποιητής, πεζογράφος και ναυτικός Νίκος Καββαδίας. Με αφορμή το γεγονός αυτό δημοσιεύουμε την ποιητική του συλλογή «Μαραμπού», η οποία κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1933 και είναι αφιερωμένη στον Μεμά Γαλιατσάνο, φίλο του Καββαδία. Η συλλογή αυτή περιέχει 22 ποιήματα˙ σ’ αυτά κυριαρχεί η αγάπη του για τη θάλασσα, ενώ υπάρχουν περιγραφές από καυγάδες, ιθαγενείς και πληρωμένους έρωτες. Πολλά από τα ποιήματα έχουν αυτοβιογραφικό χαρακτήρα. Η συγκεκριμένη συλλογή έχει μελοποιηθεί πολλές φορές από γνωστούς συνθέτες όπως ο Θάνος Μικρούτσικος, η Μαρίζα Κωχ, ο Γιάννης Σπανός, ο Δημήτρης Ζερβουδάκης και οι Ξέμπαρκοι. Πληροφοριακά αναφέρουμε εδώ, ότι το μαραμπού, στο οποίο δόθηκε η ονομασία της συλλογής, είναι ένα πουλί που ζει στην Αφρική και την Ασία. Η λέξη έχει αραβικές ρίζες και σημαίνει «ασκητής», «ερημίτης». Τα ποιήματα τα έχουμε μετατρέψει στο μονοτονικό σύστημα γραφής (ΠΓ).

του Νίκου Καββαδία

Πέμπτη, 9 Φεβρουαρίου 2017

Η «εγκόσμια θρησκεία»



Όταν ο Αϊνστάιν συναντά το Δημόκριτο, το Φραγκίσκο της Ασίζης και το Σπινόλα… «Πουλήθηκα στην επιστήμη ψυχή τε και σώματι. Να ξεφύγουμε από το εγώ και το εμείς, στο εκείνο»

(Επιστολή στον H. Broch, 29/09/49)

του Jacques Merleau-Ponty

Όπως αποδεικνύει πολύ καλά ο κ. Paty στο προηγούμενο άρθρο [1], υπάρχει πολλή, περίπλοκη και λεπτή φιλοσοφία στα επιστημονικά έργα του Αϊνστάιν, στους πολυάριθμους στοχασμούς του για τα θεμελιώδη προβλήματα της φυσικής και στις μεθόδους οι οποίες επιτρέπουν να τα προσεγγίσουμε. 

Τρίτη, 7 Φεβρουαρίου 2017

Η φιλοσοφική στάση ενός επιστημονικού ερευνητή



Φαντάζεστε ότι παρατηρώ το έργο της ζωής μου με ήρεμη ικανοποίηση. Αλλά αν το δείτε από κοντά, δεν είναι διόλου έτσι. Δεν υπάρχει καμία έννοια για την οποία είμαι πεπεισμένος ότι θα αντέξει, και μάλιστα διερωτώμαι ακόμα και αν βρίσκομαι στο σωστό δρόμο.

Αϊνστάιν στον Solovine, 28.03.49

του Michel Paty

Κυριακή, 5 Φεβρουαρίου 2017

Οι επίδεσμοι ενός κουρασμένου Big Bang



του Jean-Claude Pecker

Με τις δεκαετίες χάθηκε η λάμψη της αρχικής απλότητας του Bing Bang (Μεγάλη Έκρηξη): διάφορες παρατηρήσεις πληγώνουν την αρμονία του, συσσωρεύονται οι επίδεσμοι και η πληγή δεν κλείνει… Μήπως χάθηκε κάθε δικαιολογία για την ηγεμονία του μοντέλου;

Δευτέρα, 30 Ιανουαρίου 2017

Ο Λουδοβίκος Φόιερμπαχ και το τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας



Στο έργο τούτο του Ένγκελς εκτίθεται περιεκτικά η συμβολή στη φιλοσοφία των Χέγκελ και Φόιερμπαχ, σημειώνονται τα λάθη και οι αδυναμίες των φιλοσοφικών τους απόψεων και ταυτόχρονα υπογραμμίζονται οι βάσεις και οι αρχές του ιστορικού και διαλεκτικού υλισμού. Στο τέλος δημοσιεύουμε ακόμη μια φορά τις «Θέσεις για τον Φόιερμπαχ» του Καρλ Μαρξ ως παράρτημα αυτού του έργου (ΠΓ).

του Φρίντριχ Ένγκελς

Πέμπτη, 26 Ιανουαρίου 2017

Μας εξαφανίζουν



του Στέλιου Κανάκη

Ένα έγκλημα εθνοτικών διαστάσεων συντελείται. Ένα νέο ολοκαύτωμα. Εξαφανίζουν έναν ολόκληρο λαό. Αργά αλλά σταθερά, με κάθε μέσο, σε κάθε τομέα της κοινωνικής ζωής, κλέβουν ασύστολα, ξεπουλάνε, δολοφονούν κατά συρροή, εξαφανίζουν το παρόν μας, υποθηκεύουν το μέλλον των παιδιών μας.