Δευτέρα, 26 Σεπτεμβρίου 2016

Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ



Αύριο συμπληρώνονται 75 χρόνια από την ίδρυση του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ). Με την ευκαιρία αυτή αναδημοσιεύουμε τη γνωστή μπροσούρα «Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ» του Δημήτρη Γληνού, που εκδόθηκε το Σεπτέμβριο του 1942 και επανεκδόθηκε το 1944 με τον πρόλογο του Γιάννη Ζεύγου. Το κείμενο το αντιγράψαμε με το μονοτονικό σύστημα, ενώ διατηρήσαμε την ορθογραφία (ΠΓ).

του Δημήτρη Γληνού

Πέμπτη, 22 Σεπτεμβρίου 2016

Μισθός, τιμή και κέρδος



Το έργο του Μαρξ «Μισθός, τιμή και κέρδος» αποτελεί μια συνοπτική εισαγωγή στα θεμέλια της μαρξιστικής πολιτικής οικονομίας, κυρίως της θεωρίας για την υπεραξία, δείχνοντας ακόμη την αναγκαιότητα, τα όρια και τις προοπτικές της συνδικαλιστικής πάλης του προλεταριάτου. Το έργο αυτό κάνει επιπλέον σαφές, πως αναπτύχθηκε η κριτική της πολιτικής οικονομίας ως συστατικό στοιχείο της θεωρίας του Μαρξ. Παράλληλα –δυό χρόνια προτού δημοσιευτεί το βασικό του οικονομικό έργο «Το Κεφάλαιο», το 1867- δείχνει με ποιο τρόπο επεξεργάστηκε την επιστημονική αλήθεια πίσω από την «απατηλή εξωτερική όψη των πραγμάτων» (Μαρξ), κυρίως την αλήθεια σχετικά με την καπιταλιστική εκμετάλλευση. Τα παράδοξα της καθημερινότητας μπορούν έτσι να λυθούν από την επιστήμη, η οποία βγαίνει έξω από την καθημερινή πείρα (ΠΓ).

του Καρλ Μαρξ

Κυριακή, 18 Σεπτεμβρίου 2016

Σύνοψη του «Κεφαλαίου»



Στο έργο τούτο του Ένγκελς προτάσσονται οι επισκοπήσεις του «Κεφαλαίου», που δείχνουν στον αναγνώστη τον τρόπο παρουσίασης του πρώτου τόμου. Ακολουθεί η κύρια εργασία «Σύνοψη του Κεφαλαίου» που σκοπός της είναι, όχι μόνο η περιληπτική παρουσίαση των βασικών συμπερασμάτων, αλλά και η παρακίνηση του αναγνώστη στη μελέτη του πρώτου τόμου του «Κεφαλαίου». Η «Σύνοψη» αυτή έμεινε ανολοκλήρωτη και περιλαμβάνει μόνο τα τέσσερα από τα έξι κεφάλαια του πρώτου βιβλίου. Σήμερα καθίσταται, ασφαλώς, αναγκαία η μελέτη όλου του έργου (ΠΓ).


του Φρίντριχ Ένγκελς

Τετάρτη, 14 Σεπτεμβρίου 2016

Μισθωτή εργασία και κεφάλαιο



Η παρακάτω εργασία δημοσιεύτηκε με τη μορφή μιας σειράς κυρίων άρθρων στη «Νέα Εφημερίδα του Ρήνου», από τις 4 του Απρίλη 1849 και πέρα. Στη βάση της έχει τις διαλέξεις, που είχε κάνει ο Μαρξ το 1847 στο Γερμανικό Εργατικό Σύλλογο των Βρυξελλών (Φ. Ένγκελς).

του Καρλ Μαρξ

Κυριακή, 11 Σεπτεμβρίου 2016

Τα ιδεώδη, τα ουσιώδη και τα στοιχειώδη της παιδείας



Το άρθρο τούτο που πρωτοδημοσιεύτηκε πριν από 40 χρόνια(!) από τον Χρήστο Φράγκο (1927-2014), έναν από τους μεγαλύτερους παιδαγωγούς στη νεότερη ιστορία της χώρας μας, αν εξαιρέσει κανείς κάποια σημεία του, στο μεγαλύτερο μέρος του εξακολουθεί να παραμένει επίκαιρο, γι’ αυτό και το αναδημοσιεύουμε με την ευκαιρία έναρξης της νέας σχολικής χρονιάς, αλλά και των αστικών-αντιδραστικών μεταρρυθμίσεων στην εκπαίδευση από τη σημερινή κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ. Θα θέλαμε ακόμη να επισημάνουμε ότι η κομμουνιστική και γενικότερα η αριστερή διανόηση του τόπου μας, ιδιαίτερα τις δυο πρώτες δεκαετίες της μεταπολίτευσης, είχε παραγάγει ένα σημαντικό και αξιόλογο έργο σε πολλούς τομείς, το οποίο δυστυχώς δεν αξιοποιήθηκε στο βαθμό που θα ‘πρεπε. Σ’ αυτό εντάσσεται και το πρωτοπόρο για την εποχή του μελετητικό και ερευνητικό έργο του Χρήστου Φράγκου. Θυμίζουμε εδώ μόνο το βιβλίο του «Ψυχοπαιδαγωγική», η μελέτη του οποίου ήταν απαραίτητη, ιδιαίτερα σε τμήματα Παιδαγωγικής και Φιλολογίας. Είναι ανάγκη να σκύψουμε ξανά, με τα μάτια του σήμερα στραμμένα στο μέλλον, πάνω απ’ αυτά τα έργα, να τα ανασύρουμε από τη λήθη που περιέπεσαν, αξιοποιώντας ό,τι θετικό και πολύτιμο περιέχουν. Για να το πούμε διαφορετικά: Δε μπορούμε σήμερα να συμπεριφερόμαστε με τρόπο τέτοιο, λες κι ανακαλύψαμε τον τροχό (ΠΓ).

του Χρήστου Π. Φράγκου

Παρασκευή, 9 Σεπτεμβρίου 2016

Lévi-Strauss: Συνηγορία ή καταγγελία της Δύσης;



του Σωτήρη Δηµητρίου

Ίσως ο Claude Lévi-Strauss, που πέθανε στις 31 Οκτώβρη του 2009, κλείνοντας τα 100 χρόνια, ήταν εκείνος που έκανε περισσότερο από όλους γνωστή την ανθρωπολογία στο πλατύ κοινό. Αλλά ήταν και εκείνος που προκάλεσε τόσο έντονες θεωρητικές ζυμώσεις, ώστε ξεπέρασαν τη σφαίρα προβληματισμού των κοινωνικών ανθρωπολόγων, εισάγοντας τον στρουκτουραλισμό και επηρεάζοντας µε αυτόν και τις άλλες επιστήμες. 

Τετάρτη, 7 Σεπτεμβρίου 2016

Βιοϊατρική και ορθολογισμός



του Σωτήρη Δημητρίου

Είναι γνωστό ότι η επιστημονική ιατρική, που θα αναφέρεται στο κείμενο ως βιοϊατρική, αναπτύχθηκε σε αντίθεση προς τις απόψεις του Αριστοτέλη και του Γαληνού. Στηρίχτηκε στις έρευνες της ανατομίας του ανθρώπινου σώματος πάνω σε πτώματα που τα έκλεβαν από τα νεκροταφεία, γιατί το σώμα του νεκρού ήταν ταμπού –αυτό ξεκίνησε από την Μπολόνια, το 13ο αι., και διαδόθηκε στη Δ. Ευρώπη. Αποτέλεσε ουσιαστικό μέρος στην ανάπτυξη των βιοφυσικών επιστημών, επομένως, περικλείεται στο ευρύτερο πλαίσιο που με τον όρο «ορθολογισμός» χαρακτηρίζει το κοσμοείδωλο του αστικού πολιτισμού.

Κυριακή, 4 Σεπτεμβρίου 2016

Η επίδραση της δραστηριότητας του ανθρώπου στη φυλογένεση του είδους του



του Σωτήρη Δημητρίου

Η μοριακή βιολογία υπήρξε μια από τις τρεις μεγάλες επαναστάσεις που πραγματοποιήθηκαν μετά το 1940 και που χαρακτηρίζονται από την υπέρβαση των ορίων της ανθρώπινης πρακτικής. Αυτές είναι: 1) η ατομική και πυρηνική φυσική, που υπερβαίνει τα όρια του φαινομένου κόσμου της ύλης-ενέργειας, 2) η μοριακή βιολογία, που εισδύει στη δομή της ζωντανής ύλης, και 3) η διαστημική, που καταλύει τα σύνορα του πλανήτη όπου εξελίχθηκε και ζει ο άνθρωπος.

Πέμπτη, 1 Σεπτεμβρίου 2016

Το πεδίο ορισμών της κουλτούρας στην ανθρωπολογία



Πριν από λίγες ημέρες, στις 14 Αυγούστου, «έφυγε» ο Σωτήρης Δημητρίου σε ηλικία 91 ετών, πολιτικός μηχανικός, κοινωνικός ανθρωπολόγος και συγγραφέας. Πίσω του άφησε ένα πλούσιο συγγραφικό έργο και, συνάμα, ένα δυσαναπλήρωτο κενό. Βασικά έργα του, όπως η πεντάτομη σειρά «Η εξέλιξη του ανθρώπου» καθώς και το «Μορφές βίας», είναι -κατά την άποψή μας- απαραίτητα για κάθε βιβλιοθήκη. Σημαντική ήταν και η πολιτική δράση του: Εντάχθηκε στην Αντίσταση, στο ΕΑΜ Νέων και μετέπειτα στην ΕΠΟΝ. Το 1944 φυλακίστηκε και μετά την απελευθέρωση μεταφέρθηκε στη Μακρόνησο. Προς τιμήν αυτού του μεγάλου δασκάλου, αναδημοσιεύουμε μερικά άρθρα του κοινωνικής ανθρωπολογίας (ΠΓ).


του Σωτήρη Δημητρίου

Τρίτη, 23 Αυγούστου 2016

Αφηγήσεις από τη Σφαγή του Διστόμου (10.06.1944)



Τα κείμενα που ακολουθούν αποτελούν αφηγήσεις για το ολοκαύτωμα του Διστόμου από ανθρώπους που έζησαν τα γεγονότα. Πραγματικά, σοκάρουν!

Αντόνιο Γκράμσι



Με το κείμενο που ακολουθεί (το οποίο είχε δημοσιευτεί σε δυό μέρη, εδώ όμως το παρουσιάζουμε στο σύνολό του) συνεχίζουμε τη παρουσίαση σημαντικών εργασιών γύρω από τη ζωή και το έργο του Αντόνιο Γκράμσι. Όπως είχαμε σημειώσει και παλιότερα, στόχος μας είναι να γίνει ακόμη πιο προσβάσιμο στο ευρύτερο ελληνικό αναγνωστικό κοινό -πέρα από αυτά που έχουν δημοσιευτεί μέχρι σήμερα στην ελληνική γλώσσα- το έργο αυτού του μεγάλου επαναστάτη. 

του Luciano Canfora